Không ít du học sinh gặp khó khăn tài chính ở năm thứ hai hoặc thứ ba, không phải vì gia đình thiếu tiền ngay từ đầu mà vì ngân sách ban đầu không tính đủ những khoản phát sinh. Một bảng ngân sách thực tế cùng quỹ dự phòng hợp lý có thể giúp bạn yên tâm học tập. Bài viết này hướng dẫn cách lập ngân sách theo từng bước.
Bước 1: Liệt kê toàn bộ nhóm chi phí
Đừng chỉ tính học phí. Một ngân sách đầy đủ thường gồm các nhóm sau.
- Chi phí cố định theo năm: học phí, bảo hiểm y tế, phí visa và gia hạn.
- Chi phí nhà ở: tiền thuê, tiền cọc, điện nước, internet.
- Chi phí sinh hoạt: ăn uống, đi lại, điện thoại, quần áo theo mùa.
- Chi phí học tập: sách, tài liệu, thiết bị, phí thi, phí dự án.
- Chi phí một lần: vé máy bay, đồ dùng ban đầu, đặt cọc, thủ tục giấy tờ.
- Chi phí cá nhân và dự phòng: y tế ngoài bảo hiểm, giải trí, thăm nhà.
Bước 2: Ước tính bằng khoảng, không bằng con số duy nhất
Mỗi khoản nên có mức thấp và mức cao để phản ánh sự biến động theo thành phố và lối sống. Thông tin có thể lấy từ website chính thức của trường, bảng chi phí tham khảo của cơ quan nhập cư và từ chia sẻ của sinh viên đang học. Tất cả chỉ mang tính tham khảo, vì giá cả thay đổi theo thời gian.
Bước 3: Dựng bảng ngân sách mẫu
| Nhóm chi phí | Mức thấp | Mức cao | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Học phí | ? | ? | Kiểm tra từng năm |
| Nhà ở | ? | ? | Thay đổi theo thành phố |
| Ăn uống | ? | ? | Nấu ăn tại nhà thường tiết kiệm hơn |
| Đi lại | ? | ? | Xem thẻ sinh viên có giảm giá không |
| Bảo hiểm, visa | ? | ? | Có thể thay đổi theo chính sách |
| Dự phòng | ? | ? | Thường nên có thêm một khoản đệm |
Hãy điền số vào bảng dựa trên nguồn đã kiểm chứng và cập nhật định kỳ. Dấu hỏi chỉ là chỗ trống để bạn tự điền, không phải con số cố định.
Bước 4: Tính quỹ dự phòng
Quỹ dự phòng giúp bạn ứng phó với các biến cố như tỷ giá thay đổi, chi phí y tế bất ngờ, mất đồ, học lại môn hoặc phải kéo dài thời gian học. Một cách tính phổ biến là dành thêm một tỷ lệ phần trăm nhất định trên tổng chi phí hằng năm, hoặc đủ để trang trải sinh hoạt trong vài tháng. Mức cụ thể tùy tình hình từng gia đình, và nên cao hơn nếu nguồn thu nhập của bạn hoặc gia đình không ổn định.
Bước 5: Xây quy tắc chi tiêu hằng tháng
- Chia khoản tiền mỗi tháng thành nhóm thiết yếu, linh hoạt và tiết kiệm.
- Ghi chép chi tiêu bằng ứng dụng hoặc bảng tính trong ít nhất ba tháng đầu.
- Tận dụng ưu đãi sinh viên, mua đồ đã qua sử dụng khi hợp lý.
- Đặt giới hạn cho các khoản dễ phình to như ăn ngoài, mua sắm trực tuyến.
Bước 6: Xem lại ngân sách mỗi học kỳ
Hãy so sánh dự kiến với thực tế, tìm khoản nào chênh lệch nhiều và điều chỉnh. Nếu phát hiện khoản nào vượt quá xa, hãy tìm phương án như đổi chỗ ở, thay đổi thói quen hoặc tìm công việc bán thời gian trong khuôn khổ quy định visa. Ngân sách là công cụ sống chứ không phải bảng tính để một lần rồi bỏ.
Những khoản dễ bị bỏ sót
- Phí gia hạn visa hoặc giấy phép cư trú.
- Chi phí về nước khẩn cấp.
- Tiền cọc nhà không được hoàn lại đầy đủ.
- Phí chuyển tiền quốc tế và chênh lệch tỷ giá.
- Chi phí tốt nghiệp, phí cấp bằng, hợp pháp hóa giấy tờ.
Ví dụ cách phân bổ khi thu nhập là một khoản cố định
Giả sử mỗi tháng bạn có một khoản chi tiêu cố định do gia đình gửi. Hãy chia thành ba phần: phần thiết yếu gồm nhà ở, ăn uống, đi lại, điện thoại; phần linh hoạt gồm học tập, giải trí, quà tặng; và phần để dành cho dự phòng. Phần dự phòng nên được chuyển ngay đầu tháng vào một tài khoản riêng để tránh chi tiêu nhầm. Nếu cuối tháng còn dư ở phần linh hoạt, hãy chuyển một phần vào quỹ dự phòng thay vì tiêu hết.
Khi đã có thói quen này vài tháng, bạn sẽ biết rõ mình đang chi vào đâu và có thể điều chỉnh sớm trước khi hụt tiền, đặc biệt vào những tháng có khoản đóng lớn như tiền nhà hoặc bảo hiểm.
Câu hỏi thường gặp
Quỹ dự phòng nên bằng bao nhiêu?
Không có con số cố định. Nhiều gia đình lấy từ một khoảng phần trăm của tổng chi phí hằng năm đến mức đủ sinh hoạt vài tháng, tùy mức rủi ro.
Có nên dựa vào việc làm thêm để cân bằng ngân sách?
Không nên coi đó là nguồn chính. Quy định giờ làm thêm khác nhau theo nước và có thể thay đổi, đồng thời bạn cần ưu tiên việc học.
Làm sao biết chi phí thực tế khi chưa sang?
Hãy hỏi sinh viên Việt đang học tại cùng thành phố, tham khảo bảng chi phí của trường và so sánh với nhiều nguồn để có khoảng ước lượng đáng tin.